Flightmet
Havacılıkta en kritik unsurların başında hava koşulları yer alır. Uçakların kalkış ve iniş yapabilmesi, rota boyunca güvenli şekilde uçabilmesi büyük ölçüde doğru meteorolojik bilgiye bağlıdır. Bu nedenle pilotların, meteoroloji raporlarını okuyabilme ve yorumlayabilme becerisi hayati öneme sahiptir.
Havalimanı meteoroloji birimleri meydanın sınıfına göre METAR raporlarını her yarım saatte bir ya da saatte bir yayınlar. Bu raporlar eğer havalimanında ATIS yayını varsa otomatik olarak yoksa ATC (hava trafik kontrolörü) personeli üzerinden pilotlara ulaştırılır. Ani gelişen hava olaylarında ise rutin beklenmez; SPECI raporları olayın gerçekleştiği anda hazırlanıp gönderilir. (Yukarıdaki değerli paylaşım için kıymetli Pilot Akın Hoş beyefendiye teşekkür ediyoruz. Daha fazla içerik için hesabını takip edebilirsiniz: @opencockpit)
Yazının devamında, pilotların en sık karşılaştığı meteoroloji raporlarını sade bir dille ele alacağız: METAR, TAF, SIGWX ve GAMET.
1. METAR: Anlık Hava Durumu
Tanım: METAR (Meteorological Aerodrome Report), belirli bir havalimanındaki anlık meteorolojik koşulları standart bir formatla rapor eder. Genellikle saat başı yayınlanır.
📌 Örnek METAR:LTBA 051250Z 18005KT 9999 FEW020 SCT030 28/17 Q1012
Çözümleme:
- LTBA: Atatürk Havalimanı
- 051250Z: Ayın 5’i, saat 12:50 UTC
- 18005KT: 180°’den 5 knot hızında rüzgar
- 9999: Görüş 10 km ve üzeri
- FEW020 SCT030: 2000 ft’te az bulut, 3000 ft’te parçalı bulut
- 28/17: Sıcaklık 28°C, çiğ noktası 17°C
- Q1012: Deniz seviyesine indirgenmiş basınç 1012 hPa
✈️ Pilot için önemi: Kalkış/iniş kararında doğrudan kullanılır.
2. TAF: Tahmini Hava Durumu
Tanım: TAF (Terminal Aerodrome Forecast), bir havalimanı için ileriye dönük hava tahmini verir. Kapsadığı süre meydan sınıfına göre uzun yada kısa periyotlu olarak genelde 9–30 saat arasındadır.
📌 Örnek TAF:LTFM 051100Z 0512/0618 18010KT 9999 SCT030 TEMPO 0512/0518 4000 SHRA BKN015
Çözümleme:
- Dönem: 5’inci gün saat 12 UTC’den 6’sı 18 UTC’ye kadar geçerli
- 18010KT: Güneyden 10 knot rüzgar
- 9999 SCT030: Görüş iyi, 3000 ft’te parçalı bulut
- TEMPO: Geçici olarak
- 4000 SHRA BKN015: 4000 m görüş, sağanak yağmur, 1500 ft’te yoğun bulut
✈️ Pilot için önemi: Rota ve yakıt planlamasında kritik rol oynar.
3. SIGWX Chart: Önemli Hava Olayları Haritası
Tanım: SIGWX (Significant Weather) haritaları, yüksek irtifalarda uçuş güvenliğini etkileyebilecek tehlikeli meteorolojik olayları gösterir.
Bu haritalarda bulunabilecek unsurlar:
- Jet stream hatları
- Türbülans bölgeleri
- CB (kümülonimbus) bulutları
- İcing (buzlanma) bölgeleri
✈️ Pilot için önemi: Uzun menzilli uçuşlarda rota seçimini ve irtifa planlamasını doğrudan etkiler.
4. GAMET: Bölgesel Hava Tahmini
Tanım: GAMET (General Aviation Meteorological Forecast), genellikle küçük hava sahaları için hazırlanan kısa vadeli meteoroloji tahmin raporudur. Özellikle VFR (görerek uçuş) yapan pilotlar için önemlidir.
İçerdiği bilgiler:
- Görüş mesafesi
- Bulut tabanı ve tavanı
- Beklenen olumsuz hava koşulları (sis, kar, fırtına)
✈️ Pilot için önemi: Küçük uçaklar ve helikopterler için operasyonel riskleri azaltır.
Pratik İpuçları
- METAR → “Şu anda hava nasıl?” sorusunun cevabı
- TAF → “İleride hava nasıl olacak?” sorusunun cevabı
- SIGWX → “Yüksek irtifada hangi riskler var?” sorusunun cevabı
- GAMET → “Bölgesel ve düşük irtifada ne bekleniyor?” sorusunun cevabı
✅ En sık yapılan hata: METAR’ı “her şeyi anlatır” gibi görmek. Oysa METAR sadece anlık bilgidir; TAF ve diğer raporlarla birlikte değerlendirilmelidir.
Sonuç
Gökyüzünde güvenin adı, doğru zamanda alınan doğru karardır. Meteoroloji raporlarını okuyabilmek yalnızca bir teknik detay değil, aynı zamanda pilotajın kalbidir. Hava durumu bilgi olmadan uçmak, gözleri kapalı uçmak gibidir. İşte bu yüzden meteorolojik bilgiler havacılığın olmazsa olmazıdır.
Aşağıda MGM ‘nin uçuculuk için sunduğu Türkiye ‘deki bütün havalimanlarına ait son 24 saate kadar olan güncel havacılık raporlarına https://rasat.mgm.gov.tr/result adresinden ulaşabilirsiniz.
