Havacılık tazminatı; hava trafik kontrolü, hava seyrüseferi, meteoroloji gibi sivil havacılık sektörünün güvenliği ve sürekliliği açısından kritik görevlerde bulunan kamu personeline ödenen ek bir mali destektir. Bu tazminatın temel amacı:

• Görevlerin stratejik önemi,
• Yüksek risk ve stres faktörleri,
• Uluslararası standartlara uygun uzmanlık gereksinimi

gibi nedenlerle bu alanda çalışanlara ilave özlük ve mali haklar tanımaktır.

✈️ Bu Tazminatın Kaynağı Nedir?

Havacılık tazminatı önemli oranda EUROCONTROL tarafından sağlanmaktadır. Sistemin işleyişi kabaca şöyledir:

1. EUROCONTROL’e üye ülkeler, sivil havacılık hizmetleri (hava trafik kontrolü, meteorolojik destek, uçuş denetimi vb.) sunarken oluşan maliyetleri belirler ve EUROCONTROL’e bildirir.
2. EUROCONTROL bu maliyetleri belirli oranlarda hizmeti alan hava yolu şirketlerinden tahsil eder ve bildirilen bu maliyetleri ilgili ülkelere aynen geri öder.
3. Böylece devlet tarafından özel sektöre sunulan hizmetin karşılığı, uluslararası sistem üzerinden büyük ölçüde karşılanmış olur.

Ezcümle, ciddi sorumluluğa haiz ve yüksek risk grubunda çalışarak sivil havacılığa hizmet eden personeller, maaşlarına ek olarak havacılık tazminatı ile Eurocontrol üyesi olan; Almanya, Fransa, İtalya vb. gibi ülkelerdeki meslektaşları seviyesinde maaşlar alarak yerine getirdikleri yüksek riskli görevlerin karşılığını olması gerektiği gibi alır ve bu önemli oranda Eurocontrol tarafından karşılanır.

Sistemin bir diğer önemli yönü ise EUROCONTROL’ün sektöre sunduğu teşviklerdir. Üye ülkelere, şunları da faturalandırabileceklerini açıkça belirtir:

• Seyrüsefer ve meteorolojik sistemlerin modernizasyon maliyetleri;
• Sivil havacılık personeline verilen uzmanlık eğitimleri;
• Uçuşa doğrudan hizmet sunan personelin maaşları ve ek tazminatları vb. gibi kalemler.

Bu çerçevede, “Havacılık Tazminatı”, işin niteliği, riski ve gerektirdiği uzmanlık nedeniyle, EUROCONTROL’ün geri ödemesini kabul ettiği kalemler arasında yer alır. Ancak dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta vardır. EUROCONTROL bu ödemeleri belli üst limitler dahilinde kabul eder ve bu limitlerin zorlanması, ülkeye sağlanan döviz girdisini artırmak açısından hayati önem taşır. Bu limitler DHMİ ve SHGM personeli için zorlanıyorken nedense MGM personeli görmezden gelinmektedir!..

📌 Türkiye’de Havacılık Tazminatının Durumu

Türkiye’de havacılık tazminatından en çok Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) ve Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) personeli faydalanmaktadır. Ancak Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM) personeline, aynı hizmeti sunmalarına rağmen çok daha düşük oranda (1/30 seviyesinde. Performans primi de düşünüldüğünde bu oran 1/50 seviyelerine ulaşmakta hatta aşmaktadır.) tazminat ödenmektedir.

Bu durum, hem hizmet veren kurumlar arasında hem de aynı işe hizmet eden personeller arasında ciddi bir mali adaletsizlik yaratmaktadır.

🎯 Ne Yapılmalı?

EUROCONTROL açıkça belirtmektedir:

“Sektöre hizmet eden personelin maaşlarını ve gerekli eğitim maliyetlerini faturalandırabilirsiniz.”

Dolayısıyla Türkiye’de:

• MGM başta olmak üzere tüm ilgili kurumlar, EUROCONTROL’ün belirlediği üst limitleri dikkate alarak personel başına maliyetlerini maksimum düzeyde raporlamalıdır.
• Bu sayede hem ülkeye daha fazla döviz girdisi sağlanabilir, hem de aynı sektörde benzer görevlerde bulunan personel arasında adaletli bir gelir dağılımı mümkün olabilir.

Aksi takdirde, kurumlar arası afaki maaş farkları, sektörde motivasyon kaybına, verimlilik düşüşüne ve uluslararası standartlardan uzaklaşmaya neden olmaktadır.

🔚 Sonuç:

Havacılık tazminatı, sadece bir mali ödeme değil; yüksek risk ve uzmanlık gerektiren görevlerin hakkaniyetle değerlendirilmesidir. Türkiye’nin sivil havacılık sistemini güçlü tutması, EUROCONTROL’ün sunduğu bu sistemden azami faydayı sağlamasıyla mümkündür. Özellikle Meteoroloji Genel Müdürlüğü personelinin durumu bu açıdan acilen gözden geçirilmelidir. Adaletin ve verimliliğin yolu buradan geçmektedir.