Havacılık tazminatı, Türkiye’de sivil havacılık hizmeti sunan kamu personeline (DHMİ, SHGM ve MGM bünyesindeki çalışanlar) ödenen ek bir mali destektir. Bu tazminatın temel amacı, ülkemizde havacılığa hizmet eden personelin, benzer görevlerde bulunan diğer ülkelerdeki (Eurocontrol’e üye Avrupa ülkeleri) meslektaşlarına kıyasla daha düşük maaş alması nedeniyle oluşan gelir farkını dengelemektir. Bilindiği üzere bu personelin ücretleri büyük ölçüde Eurocontrol’e fatura edilerek karşılandığı için ülke maliyesine fayda sağladığı da ortada olduğundan bu ödeneğin sağlanmasındaki engeller de daha kolay aşılmaktadır.

Ancak Türkiye’de bu tazminatın dağıtımı, merkezi bir koordinasyonla değil, kurumların bireysel çabalarıyla yürütüldüğünden, her kurum için farklı tazminat oranları ve uygulamaları ortaya çıkmıştır.

Kanunlar ve Toplu Sözleşmelerle Belirlenen Tazminat Esasları

Havacılık tazminatı, ilk kez 2005 yılında ödenmeye başlanmış, 2012 yılında ise DHMİ personeli için yapılan yasal düzenlemeyle bu tazminatın yüksek oranlarda ödenmesi sağlanarak kurum adına önemli bir kazanım elde edilmiştir. İlerleyen tarihlerde;

2017 yılı Ağustos ayı 4. Dönem Toplu Sözleşmesiyle, Eurocontrol gelirlerinden karşılanmak üzere DHMİ personeline ödenen havacılık tazminatının, belirli şartlar altında SHGM ve MGM personeline de ödenmesine karar verilmiştir. Bu çerçevede:

• 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 9. maddesi uyarınca, merkez ve taşra teşkilatlarında görevli personele yapılacak ek ödemeler, döner sermaye bütçesinden karşılanacaktır.
• Eurocontrol gelirlerinin yeterli olması halinde;
  • Hizmetin tamamı karşılananlara, en yüksek devlet memuru maaşının (ek gösterge dahil) %30’u,
  • Kısmî karşılananlara %20’si,
  • Diğer personele ise %10’unu geçmeyecek şekilde havacılık tazminatı ödenecektir.
• Eurocontrol gelirlerinin yetersiz olması durumunda ise havacılık tazminatı ödenmeyecek, ancak 375 sayılı KHK kapsamında belirlenen sınırlarda ek ödeme yapılabilecektir.

Ancak bilinmelidir ki bu oranlar DHMİ personeline sağlanan oranların %5’i noktasında kalmıştır.

2021 yılının Ağustos ayında imzalanan 6. Dönem Toplu Sözleşmesinde bu oranlar üç ayrı kurum için de %50 oranında artırılarak MGM ve SHGM için;

• 1. grup – tamamı karşılananlar için %45,
• 2. grup – kısmen karşılananlar için %30,
• 3. grup – karşılanmayanlar için %15

olacak şekilde güncellenmiştir. SHGM ve MGM bu oranlara tabi tutulurken, DHMİ personeline ödenen havacılık tazminatları bu sınırların oldukça üzerine çıkmıştır. Şöyle ki DHMİ’de görev yapan personellere;

• 1. grup – tamamı karşılananlar için %581 ile %1153 arasında (pilotlar hariç – [pilot %1556]),
• 2. grup – kısmen karşılananlar için %257 ile %710 arasında,
• 3. grup – karşılanmayanlar için ise %257 ile %452 oranlarında ödeme yapılmaktadır.

SHGM İçin Yasal Düzeltme Yapıldı, MGM Görmezden Gelindi

5 Temmuz 2022’de yürürlüğe giren 7417 sayılı Kanun’un 48. maddesi ile SHGM personeline ödenen havacılık tazminat oranları, DHMİ personeli ile eşit hale getirilmiş ve SHGM’nin mağduriyeti giderilmiştir.

Ancak, aynı dönemlerde aynı şartlara tabi olarak tazminat alan MGM personeli bu yasal düzenlemenin dışında bırakılmış, MGM çalışanları açıkça unutulmuştur.

2025’te Yeni Ayrıcalıklar: MGM Yine Unutuldu

2025 yılı Mart ayında gerçekleştirilen yeni görüşmeler sonucunda, DHMİ ve SHGM personeline performansa dayalı ek iyileştirme ödemeleri yapılmasına karar verilmiş, Nisan 2025 itibarıyla bu kurumlardaki personellere, görev ve unvanına göre 20.000 TL ile 70.000 TL arasında ek ödeme alması sağlanmıştır. Uçuş trafiğindeki artışa paralel olarak, bu tutarların önümüzdeki yıllarda daha da artması beklenmektedir.

Ancak MGM personeli, bu yeni düzenlemelerin de dışında bırakılmış, bir kez daha görmezden gelinerek mağdur edilmiştir.

Neden Bu Kadar Önemli?

Bu noktada önemli bir ayrım yapılmalıdır. Eğer kurumlar kendi kaynaklarından personeline farklı oranlarda ödeme yapıyor olsaydı, bu iç yönetim kararı olarak değerlendirilebilir ve “her kurumun kendi tercihi” denebilirdi. Ancak burada söz konusu olan, uluslararası bir teşkilat olan Eurocontrol’ün sağladığı gelirler üzerinden yapılan ödemelerdir.

Eurocontrol, sivil havacılığa yönelik hizmetlerin niteliğine göre ödeme yapılan risk gruplarını belirlemiş ve meteorolojik hizmetleri de bu gruplara dâhil etmiştir. Yani MGM personelinin, DHMİ veya SHGM’deki personelle aynı haklara sahip olması gerekmektedir. Ancak bu açık gerçekliğe rağmen, gerekli yasal düzenlemeler yapılmadığı için meteoroloji çalışanları sistematik bir biçimde mağdur edilmektedir.

Bu kadar açık bir haksızlık karşısında sessiz kalmak, ülkemizin sivil havacılık sistemindeki emek eşitliği anlayışına oldukça büyük zarar vermektedir.

Flightmet olarak, bu konudaki sorunlar çözülünceye kadar konunun takipçisi olmaya devam edeceğiz.